Argyfwng Meddygon Teulu | GHA

Mae ffigurau newydd gan Gymdeithas Feddygol Prydain yn dangos ein bod yn wynebu argyfwng meddygon teulu eithafol yma yng Ngogledd Cymru oni weithredir ar frys. Maen nhw’n dangos mai’r Gogledd yw’r rhan o Gymru sydd wedi’i heffeithio fwyaf gan feddygfeydd teulu yn cau dros y chwe blynedd diwethaf.

Mae ffigurau gwahanol fyrddau iechyd yn dangos bod bron i hanner meddygfeydd Cymru a gaeodd rhwng 2010 a 2015 yn y Gogledd – 16 o’r 33.

Dros y flwyddyn ddiwethaf yn unig, roedd wyth o bob 20 meddygfa arall a gaeodd yng Nghymru yn y Gogledd – 40% o’r cyfanswm. Roedd y rhain yn cynnwys meddygfeydd ym Mhrestatyn, Rhuddlan, Conwy a Brynhyfryd ger Wrecsam.

Mae yna broblem gyffredinol gyda meddygon teulu yn ymddeol a neb yn dod yn eu lle, gan roi mwy o bwysau ar y meddygon sydd ar ôl. Mae Plaid Cymru wedi bod yn tynnu sylw at y broblem hon am flynyddoedd lawer. Rydym wedi argymell hyfforddi a recriwtio 1,000 o ddoctoriaid ychwanegol i gwrdd â’r diffyg ym mhob disgyblaeth, ond mae’r broblem yn arbennig o ddifrifol mewn meddygfeydd teulu ac yn waeth fyth mewn rhannau o’r Gogledd. Pe bai’r Llywodraeth Lafur yng Nghaerdydd wedi gweithredu yn benderfynol a phendant pan godwyd y pwnc gennym rai blynyddoedd yn ôl, gellir bod wedi osgoi rhai o’r problemau yr ydym nawr yn eu hwynebu nawr.

Gyda phob ymddeoliad, mae’r pwysau ar y rhai sydd ar ôl yn cynyddu. Allwn ni ddim parhau fel hyn – mae’n annheg ar ddoctoriaid a’u cleifion. Mae’n hen bryd bod gennym ni Lywodraeth Cymru sydd wedi ymrwymo i wella hyfforddiant, cadw staff a recriwtio doctoriaid a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill.

Mae yna ffordd ymlaen, gan fod y bwrdd iechyd fwyfwy yn cymryd rheolaeth uniongyrchol o feddygfeydd teulu ac yn cyflogi’r staff. Mae hyn yn plesio llawer o ddoctoriaid sydd ddim am redeg busnesau ac mae i’w weld yn gweithio ym Mhrestatyn, lle y daeth meddygfa sy’n gwasanaethu 18,000 o gleifion o dan ofal Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr ym mis Ebrill. Er lles y GIG, sy’n wasanaeth yr hoffem i gyd ei weld yn llwyddo ac yn parhau i ddarparu gwasanaeth o’r radd flaenaf, rwy’n gobeithio bod y model hwn yn gweithio ac y gall gynnig ateb.


Mae’r sgil-effeithiau o ganlyniad i gwmni bysiau GHA yn dod i ben yn parhau – canslwyd taith cwrw go iawn Sir y Fflint ac mae llawer o gymunedau gwledig wedi’u gadael heb wasanaeth bws am wythnosau. Mae pethau’n gwella ond rwy’n parhau i boeni bod y fath sefyllfa wedi codi. Dim ond ar ôl i’r gwasanaethau hyn ddiflannu dros nos y sylweddolodd y rheini mewn grym pa mor ddibynnol yw cymaint o bobl ar drafnidiaeth gyhoeddus – i fynd i’r gwaith, i siopa, i weld ffrindiau a theulu neu i fynd i apwyntiadau ysbyty.

Mae’n hollbwysig ein bod yn buddsoddi yn ein gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus sydd eisoes yn bodoli yn hytrach na’u trin fel gwasanaeth Sinderela. Mae hyn wedi arwain at broblemau fel y gwelwyd gyda thranc cwmni bysiau GHA, oedd, mae’n debyg, yn methu cyflawni’r gwasanaethau yr oedd wedi’i gontractio i’w cynnig am y pris a gytunwyd. Gall torri costau i’r asgwrn fel hyn fod yn gam gwag yn y pen draw.


I gysylltu, ffoniwch 01824 703593 neu ysgrifennwch at Llyr Gruffydd AC, 69a Stryd Clwyd, Rhuthun, LL15 1HN. Gallwch chi hefyd fy e-bostio ar llyr.gruffydd@cynulliad.cymru neu cysylltwch â mi drwy Facebook/LlyrGruffydd neu @LlyrGruffydd ar Twitter.